Obowiązkiem wszystkich osób zatrudnionych w służbie zdrowia, jest szanowanie praw pacjenta. Zostały one opisane zarówno w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawach dotyczących Praw Pacjenta i zakładów opieki zdrowotnej.
Każdy pacjent, ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, które opierają się na aktualnej wiedzy medycznej. Dzięki temu, mamy pewność, że jesteśmy leczeni za pomocą nowoczesnych, najskuteczniejszych metod, które nie niosą ze sobą nadmiernego ryzyka dla zdrowia i życia.
Jeśli dostępność lekarza jest ograniczona (co jest częstym problemem w Polsce), prawem pacjenta jest wpisanie się na listę oczekujących pacjentów.
Każdy pacjent może wybrać, w którym szpitalu oraz u jakiego lekarza chce być leczony.
Prawo do informacji
Jednym z problemów w polskiej służbie zdrowia, jest niewłaściwa komunikacja między lekarzem oraz innymi osobami personelu medycznego, a pacjentem. Prawa pacjenta zapewniają pacjentowi prawo do jasnej informacji na temat:
- Stanu zdrowia, zastosowanych metod diagnostycznych oraz metod leczenia.
- Rokowania i wynikach leczenia
- Zakresie świadczeń, z których może skorzystać
- Działania niepożądanego preparatów, które będzie przyjmował podczas terapii
Pacjentowi przysługuje także prawo decyzji o tym, kto oprócz niego może otrzymywać informacje na temat jego stanu zdrowia. Możliwe jest także zrezygnowanie z informacji (lub ich części), na temat własnego stanu zdrowia. Pacjent ma także prawo do zapoznania się z własną dokumentacją medyczną.
Z prawem do informacji, wiąże się także prawo do zachowania poufności informacji, także po jego śmierci.
Wyrażenie zgody na leczenie
Pacjenci (także małoletni), mają prawo do wyrażenia świadomej zgody na leczenie, a także mogą odmówić poddania się leczeniu. W przypadku osób poniżej 16 roku życia lub osób ubezwłasnowolnionych albo chorych psychicznie, decyzję podejmuje opiekun. Pacjent może zostać poddany przymusowemu leczeniu psychiatrycznemu wtedy, gdy jego zachowanie zagraża własnemu lub cudzemu zdrowiu lub życiu.
Gdy zabieg lub wybrana przez lekarza metoda leczenia wiąże się z podwyższonym ryzykiem, wymagana jest zgoda pacjenta na piśmie.
Pacjent może się sprzeciwić opinii lekarza prowadzącego oraz poprosić o ponowną konsultację innego specjalistę. Zarówno dorosły, jak i małoletni pacjent, może sprzeciwić się pobieraniu po śmierci narządów do badań lub przeszczepów.
Prawo do intymności i zachowania godności
Świadczenia medyczne muszą być wykonywane w sposób, który zapewnia pacjentowi poszanowanie intymności oraz godności w jak największym możliwym zakresie. Zabiegi nie powinny być przeprowadzane w obecności osób trzecich.
Pacjent może wyrazić zgodę na obecność przy zabiegu lub badaniu takich osób, jak na przykład studenci medycyny czy pielęgniarki. Pobyt w szpitalu nie powinien nadmierne zakłócać życia prywatnego oraz rodzinnego pacjenta.
O ile nie ma dodatkowych przeszkód (takich, jak zagrożenie epidemiologiczne), pacjent ma prawo do odwiedzin, kontaktu telefonicznego lub korespondencyjnego. Zwykle odbywa się on w godzinach określonych przez placówkę zdrowotną. Pacjentowi przysługuje także prawo do wizyty duszpasterskiej, szczególnie, w przypadku znacznego pogorszenia stanu zdrowia.
Jeśli konieczna jest hospitalizacja pacjenta, szpital musi udostępnić pacjentowi za darmo depozyt, do przechowywania wartościowych rzeczy.
Ważnym prawem pacjenta, jest prawo do umierania w godności.
Podsumowanie
W przypadku złamania praw pacjenta, chory lub jego rodzina, mogą zgłosić skargę do przełożonego lekarza (lub personelu medycznego), a także do osób zarządzających placówką. Możliwe jest także powiadomienie o tym zajściu pracowników NFZ, Rzecznika Praw Pacjenta oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.
W poważnych przypadkach łamania praw pacjenta możliwe jest zgłoszenie sprawy do sądu oraz powiadomienie organów ścigania. Jeśli skończyły się możliwości dochodzenia swoich praw w polskim sądzie, pacjent może odwołać się do Komitetu Praw Człowieka lub Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Rady Europy.