Ubezpieczenie utraty dochodu dla lekarza i medyka na kontrakcie

Czym jest ubezpieczenie utraty dochodu?

To ubezpieczenie osobowe na wypadek czasowej niezdolności do pracy. Jeśli z powodu choroby albo nieszczęśliwego wypadku nie możesz wykonywać pracy przez dłuższy czas, ubezpieczyciel wypłaca świadczenie. Najczęściej jest to kwota za każdy dzień lub miesiąc niezdolności, w wysokości ustalonej w umowie.

Polisa nie leczy i nie pokrywa szkód wyrządzonych pacjentom. Jej zadanie jest prostsze: ma dać Ci pieniądze na rachunki, ratę kredytu, czynsz za gabinet czy leasing sprzętu, kiedy nie przyjmujesz pacjentów i nie wystawiasz faktur. Bywa nazywana ubezpieczeniem od utraty dochodu, ubezpieczeniem czasowej niezdolności do pracy albo ubezpieczeniem „na wypadek L4”.

Dotyczy wszystkich, którzy zarabiają osobiście, własnymi rękami i wiedzą: lekarzy, lekarzy dentystów, fizjoterapeutów, ratowników medycznych, pielęgniarek i położnych. Szczególnie ważna jest dla osób na kontrakcie i prowadzących własną praktykę.

Dlaczego kontraktowiec jest bardziej narażony?

Pracownik na etacie w czasie choroby dostaje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a potem zasiłek z ZUS. Przy kontrakcie B2B tego nie ma. Nie pracujesz, więc nie wystawiasz faktury i nie masz przychodu. Koszty działalności, składki i zobowiązania prywatne zostają.

Zasiłek chorobowy z ZUS może dostać osoba prowadząca działalność, ale tylko wtedy, gdy na własny wniosek przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zasady wynikają z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa:

• prawo do zasiłku powstaje dopiero po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego; wcześniejsze okresy ubezpieczenia wlicza się, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni (art. 4),
• zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, a 100% m.in. w okresie ciąży i po wypadku w drodze do pracy lub z pracy (art. 11),
• podstawą jest przeciętna zadeklarowana podstawa składki na ubezpieczenie chorobowe z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszona o 13,71% (art. 3 pkt 4 i art. 48); przy krótszym ubezpieczeniu obowiązują szczególne zasady uśredniania (art. 48a),
• zasiłek płaci się najdłużej przez 182 dni, a przy gruźlicy lub w ciąży przez 270 dni (art. 8),
• jeśli w dniu powstania prawa do zasiłku masz zadłużenie składkowe w ZUS powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia, zasiłek nie przysługuje do czasu spłaty całego długu (art. 2a).

Wniosek dla kontraktowca: zasiłek liczy się od tego, co deklarujesz do ZUS, a nie od tego, ile zarabiasz. Wiele osób płaci składki od podstawy bliskiej minimum. Wtedy zasiłek jest niewielki w porównaniu z przychodem z dyżurów czy zabiegów. Podstawa składki chorobowej przy dobrowolnym ubezpieczeniu ma zresztą górny limit 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 20 ust. 3 ustawy systemowej).

Pamiętaj też, że w czasie zwolnienia lekarskiego nie wolno wykonywać pracy zarobkowej ani działać wbrew celowi zwolnienia. Grozi to utratą zasiłku za cały okres zwolnienia (art. 17). Prywatne polisy zwykle też uzależniają wypłatę od tego, że faktycznie nie pracujesz. Sprawdź to w warunkach.

Niezdolność czasowa a trwała

To dwa różne ryzyka i zwykle dwa różne ubezpieczenia.

	Czasowa niezdolność do pracy	Trwała niezdolność do pracy
Na czym polega	Choroba lub uraz wyłącza Cię z pracy na tygodnie lub miesiące, ale rokowanie jest dobre	Stan zdrowia nie pozwala wrócić do pracy na stałe lub na bardzo długo
Co daje ZUS	Zasiłek chorobowy (przy ubezpieczeniu chorobowym), potem ewentualnie świadczenie rehabilitacyjne do 12 miesięcy	Renta z tytułu niezdolności do pracy, jeśli spełnisz warunki ustawy emerytalnej, m.in. wymagany okres składkowy
Prywatna ochrona	Ubezpieczenie utraty dochodu, świadczenie za dzień lub miesiąc niezdolności	Najczęściej świadczenie jednorazowe lub renta w ramach ubezpieczenia na życie albo osobnej umowy
Na co uważać	Ile dni bez wypłaty, jak długo trwa wypłata	Jak polisa definiuje trwałą niezdolność i kto ją stwierdza

Świadczenie rehabilitacyjne z ZUS przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, jeśli dalsze leczenie rokuje powrót do pracy. Wynosi 90% podstawy przez pierwsze trzy miesiące i 75% przez pozostały okres, łącznie najdłużej 12 miesięcy (art. 18–19). Także ono jest liczone od zadeklarowanej podstawy, więc dotyczy go ta sama luka.

Na co zwrócić uwagę w polisie?

Polisy utraty dochodu bardzo się od siebie różnią. Dwie umowy o podobnej nazwie mogą działać zupełnie inaczej. Przy porównaniu sprawdź w OWU i we wniosku:

Element	Co oznacza	O co zapytać
Definicja niezdolności do pracy	Czy chodzi o niezdolność do wykonywania własnego zawodu, czy do jakiejkolwiek pracy	Czy chirurg z urazem dłoni, który mógłby prowadzić wykłady, dostanie świadczenie
Okres karencji	Czas od początku umowy, w którym ochrona dla chorób jeszcze nie działa	Jak długi jest i czy dotyczy także wypadków
Okres wyczekiwania (franszyza dni)	Liczba pierwszych dni niezdolności, za które nic nie jest wypłacane	Czy świadczenie liczy się od pierwszego dnia po tym okresie, czy wstecz od początku
Maksymalny okres wypłaty	Jak długo, przy jednym zdarzeniu i łącznie w roku, polisa może płacić	Co dzieje się, gdy leczenie trwa dłużej
Suma i świadczenie	Kwota za dzień lub miesiąc, zwykle powiązana z udokumentowanym dochodem	Jakie dokumenty dochodu są wymagane i czy suma nie jest wyższa, niż ubezpieczyciel uzna przy wypłacie
Wyłączenia	Sytuacje, za które polisa nie płaci	Choroby psychiczne, kręgosłup, ciąża, sporty, zabiegi planowe, alkohol
Choroby istniejące wcześniej	Schorzenia leczone przed zawarciem umowy	Czy są wyłączone całkowicie, czasowo, czy objęte po ocenie ryzyka
Ankieta medyczna	Pytania o zdrowie przed zawarciem umowy	Co trzeba ujawnić i jakie są skutki pominięcia informacji

Dla medyka kluczowa jest definicja niezdolności. Ręce, wzrok i sprawność ruchowa to narzędzia pracy. Uraz, który dla wielu osób oznacza kilka dni przerwy, może wyłączyć stomatologa lub chirurga z zabiegów na miesiące. Jeżeli polisa płaci tylko przy niezdolności do jakiejkolwiek pracy, w takiej sytuacji świadczenia może nie być. Czy dana umowa obejmuje niezdolność do wykonywania własnego zawodu, zależy wyłącznie od jej warunków (OWU).

Ankietę medyczną wypełnij dokładnie i zgodnie z prawdą. Zatajenie informacji o zdrowiu może być podstawą odmowy wypłaty. Lepiej, by ubezpieczyciel od razu wyłączył konkretną chorobę, niż żeby spór o nią pojawił się dopiero przy szkodzie.

Jak to się ma do NNW, życia i HIV/WZW?

Medycy często mają kilka polis i zakładają, że któraś „zadziała”. Każda chroni jednak przed czymś innym:

• NNW (następstwa nieszczęśliwych wypadków) wypłaca zwykle świadczenie za trwały uszczerbek na zdrowiu po wypadku. Nie obejmuje chorób i najczęściej nie zastępuje dochodu przez cały czas leczenia.
• Ubezpieczenie na życie chroni przede wszystkim rodzinę na wypadek śmierci. Rozszerzenia o poważne zachorowanie lub trwałą niezdolność dają zwykle świadczenie jednorazowe, a nie comiesięczny dochód.
• Ochrona HIV/WZW dla medyka wypłaca świadczenie po zakażeniu w wyniku ekspozycji zawodowej. To osobne ryzyko i osobna umowa. Opisujemy ją w tekście Ubezpieczenie HIV/WZW.
• OC chroni pacjentów i Twój majątek przed ich roszczeniami. Nie wypłaca nic, gdy to Ty zachorujesz.

Ubezpieczenie utraty dochodu wypełnia lukę, której pozostałe polisy nie zamykają: comiesięczne pieniądze w czasie długiego zwolnienia. Czasem jest dostępne jako rozszerzenie polisy na życie, czasem jako osobna umowa. Zakres w obu przypadkach zależy od OWU.

Jak to wygląda w praktyce?

Poniższe przykłady są uproszczone. Pokazują, o co pytać, a nie gwarantują wypłaty w konkretnej polisie.

• Chirurg lub stomatolog z urazem ręki. Złamanie nadgarstka po upadku na rowerze. Formalnie możesz pracować przy biurku, ale nie operujesz ani nie leczysz zębów przez kilka miesięcy. Wypłata zależy od tego, czy polisa definiuje niezdolność w odniesieniu do własnego zawodu.
• Ratownik medyczny po urazie w akcji. Uraz kręgosłupa przy przenoszeniu pacjenta wyłącza Cię z dyżurów w zespole. Sprawdź, czy polisa nie wyłącza schorzeń kręgosłupa i czy obejmuje wypadki przy pracy na kontrakcie. Więcej o ryzykach tego zawodu w tekście Zagrożenia w pracy ratownika.
• Fizjoterapeuta lub pielęgniarka z długim leczeniem. Choroba wymagająca operacji i rehabilitacji trwa kilka miesięcy. Liczy się maksymalny okres wypłaty i to, czy kolejne nawroty traktuje się jako jedno zdarzenie.
• Lekarz w pierwszych miesiącach działalności. Zachorowanie zaraz po przejściu na kontrakt może przypaść w 90-dniowym okresie, w którym ZUS jeszcze nie płaci zasiłku, i jednocześnie w karencji prywatnej polisy. Dlatego warto zadbać o ochronę z wyprzedzeniem.

Co przygotować do rozmowy z brokerem?

1. Formę pracy: kontrakt, etat, praktyka, kilka źródeł dochodu jednocześnie.
2. Zawód, specjalizację i rodzaj wykonywanych czynności, zwłaszcza zabiegowych.
3. Informację o dochodzie i o tym, jak go udokumentujesz, np. faktury, PIT, księga przychodów.
4. Stałe miesięczne koszty, które muszą być opłacone mimo choroby: kredyt, leasing, najem gabinetu, składki.
5. Informację, czy opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w ZUS i od jakiej podstawy.
6. Posiadane polisy: na życie, NNW, HIV/WZW, OC. Pozwoli to uniknąć dublowania ochrony i luk.
7. Wiedzę o swoim zdrowiu potrzebną do ankiety medycznej.

Na tej podstawie broker porówna dostępne warunki, wskaże różnice w definicjach i wyłączeniach oraz pomoże ustalić sumę, która odpowiada Twojemu dochodowi. Ostateczną decyzję o przyjęciu ryzyka i jego zakresie podejmuje ubezpieczyciel.

Zobacz też: OC lekarza na kontrakcie, Zagrożenia w pracy ratownika medycznego, OC lekarza oraz Ubezpieczenie HIV/WZW dla personelu medycznego.